Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

--- space:w2a-history [2024/12/16 22:03] – [Firmy] radex
+++ space:w2a-history [2024/12/17 00:03] (current) – [Szkoła] radex
@@ Line 60: / Line 60: @@
 {{:space:barycka.jpg?300|}}
-Istnienie szkoły pod tym adresem na długą historię. Już w 1926 roku, była tu publiczna szkoła powszechna nr. 10, a w niej 514 uczniów, 14 nauczycieli, i 12 sal lekcyjnych (([[https://polona.pl/item-view/57566861-a888-42e8-a21e-d64af1b670f9?page=230|Szkoły powszechne Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1925/1926]])).
+Istnienie szkoły pod tym adresem na długą historię. Najstarsza wzmianka to rok 1915 (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/118126/edition/112801|Sprawozdanie Komitetu Obywatelskiego. 1915 r. Część 2-ga]])). 1916 ((Echo Pragi : organ tygodniowy Pragi i przedmieść. R. 1, 1916, № 39, s. 3)). W 1926 roku, była tu publiczna szkoła powszechna nr. 10, a w niej 514 uczniów, 14 nauczycieli, i 12 sal lekcyjnych (([[https://polona.pl/item-view/57566861-a888-42e8-a21e-d64af1b670f9?page=230|Szkoły powszechne Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1925/1926]])). 1918 elementarna szkoła publiczna ((https://crispa.uw.edu.pl/object/files/106534/display/PDF?pageNumber=1| Polak - Katolik : pismo codzienne. R. 13, 1918, no 169]])). 1920 - kursy dla dorosłych (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/35735/display/PDF?pageNumber=3| Kurjer Polski. R. 23, 1920, no 280]]))
 Numer szkoły zmieniał się wielokrotnie, był to m.in. nr. 10 (1926), nr. 87 i nr. 100 (1931) (([[https://www.dbc.wroc.pl/dlibra/publication/20366/|Szkoły Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1930/31]])), nr. 119 (1936) (([[https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/22993/edition/37811|Kurier Poznański nr. 145, 27 marca 1936]])).
-Nie wiemy, czy szkoła istniała w tym budynku przez cały okres.
+Od 1921 do co najmniej 1927 prowadzono wieczorowe szkoły zawodowe żeńskie - szkoła mistrzyń cechowych dla pracownic igły (w lewej oficynie <sup>czyli gdzie?</sup>, na 3 piętrze) oraz szkoła zawodowa dla ekspedientek i pracownic handlowych (na drugim piętrze) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/177995/display/PDF?pageNumber=4| Gazeta Poranna 2 Grosze. R. 11, 1923, nr 238 (3871)]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/612195/display/JPEG?pageNumber=9| Wola Ludu : tygodnik polityczny, społeczny i gospodarczy. R. 4, 1924, tydz. 39 (183), s.9]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/39627/display/PDF?pageNumber=3| Kurjer Polski. R. 25, 1922, no 242, s. 3]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/19349/display/PDF?pageNumber=6| Gazeta Rzemieślnicza : organ stowarzyszeń Centralnego Towarzystwa Rzemieślniczego. R. 31, 1926, № 30]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/148587/display/PDF?pageNumber=3| Przegląd Wieczorny. 1927, № 220]]))
+Nie wiemy, czy szkoła istniała pod tym adresem przez cały okres (i czy był to ten sam budynek co obecnie), ale zdaje się, że istniała 1915-1936
 ===== Firmy =====
@@ Line 71: / Line 73: @@
 Oto lista firm i fabryk zarejestrowanych przy ul. Nowolipki 80. Nie wiemy, które z nich faktycznie produkowały w budynku, a które miały tam jedynie biura.
-  * Fabryka obuwia R. A. Krywicki (1916) ((także "B. Krzywicki", ale wydaje się, że jest to błąd)) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]])) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/115993/edition/109081|Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego, 1918, nr 105]]))
+  * Fabryka obuwia R. A. Krywicki (1914, 1916) ((także "B. Krzywicki", to błąd)) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]])) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/115993/edition/109081|Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego, 1918, nr 105]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/181920/display/PDF?pageNumber=3| Goniec Poranny. 1914, № 344, s.3]]))
   * Szlifiernia luster "Szlifierz" (1916) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]]))
-  * Agent nieruchomości J. Helman (1916) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]]))
+  * Agent nieruchomości J. Helman (1915, 1916) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/8066/edition/7527|Adreßbuch Oberschlesien Russisch-Polen Oest.-Schlesien 1914/15]]))  (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]]))
   * Fabryka makaronów "Warszawianka" Manowski, Zasadziński, Nichnikowski (1916, 1922) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]]))(([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29047/edition/28183|Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów, 1922]]))
   * Maszyny browarskie J. Weissblum (1916) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/9595/edition/8929|Polska. Księga adresowa dla przemysłu, handlu i rolnictwa, Rudolf Mosse, 1916]]))
+  * Fabryka klamek kutych (1917) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/180287/display/PDF?pageNumber=5| Gazeta Poranna 2 Grosze. R. 6, 1917, nr 49, s. 5]]))
+  * Warszawska fabryka biszkoptów Stanisław Fuchs S.A. (1922) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/219999/display/PDF?pageNumber=1| Kurjer Warszawski : wydanie poranne. [R. 102], 1922, nr 28]]))
   * Fabryka wyrobów perfumeryjnych "Deha" Bracia Dorfman i Hirszowicz, wytwórcy mydła toaletowego, liliowego, wazelinowego; pudru, środków kosmetycznych (1922) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29047/edition/28183|Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów, 1922]]))
   * Fabryka wyrobów metalowych "Malolograf" I. Anszyn i sp. (1922) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29047/edition/28183|Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów, 1922]]))
@@ Line 81: / Line 85: @@
   * Fabryka pudełek tekturowych "Prima" (1922, 1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29047/edition/28183|Księga adresowa przemysłu, handlu i finansów, 1922]])) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29045/wydawnictwa-informacyjno-adresowe-przemyslu-polskiego|Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, V. Przemysł drzewny i papierniczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
   * Pomorska Hurtownia Opałowa "Pomhurt" (1923) (([[https://sbc.org.pl/Content/26817/PDF/26817.pdf|Skorowidz adresów telegraficznych, 1923]]))
-  * Wytwórnia win owocowych i soków owocowych Ożarowski Bol. i Ska., Sp. z o.o. (1928, 1930) (([[https://sbc.org.pl/Content/27261/PDF/27261.pdf|Pierwszy Polski Przewodnik Adresowy Ogrodnictwa i Działów Pokrewnych]])) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29050/edition/28142 |Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, IV. Przemysł spożywczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
+  * Fabryka trykotaży "Braros" (1926, 1929) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/123564/display/PDF?pageNumber=6| Kurjer Poranny. R. 50, 1926, no 277, s. 6]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/122644/display/PDF?pageNumber=6| Kurjer Poranny. R. 53, 1929, no 127, s.6]]))
-  * Wytwórnia kart tłoczonych i sygnetek Neuman S. (1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29045/wydawnictwa-informacyjno-adresowe-przemyslu-polskiego|Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, V. Przemysł drzewny i papierniczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
+  * Wytwórnia win owocowych i soków owocowych Ożarowski Bol. i Ska., Sp. z o.o. (1925, 1930) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/573216/display/JPEG?pageNumber=2| Express Poranny. R. 4, 1925, nr 127]])) (([[https://sbc.org.pl/Content/27261/PDF/27261.pdf|Pierwszy Polski Przewodnik Adresowy Ogrodnictwa i Działów Pokrewnych]])) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29050/edition/28142 |Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, IV. Przemysł spożywczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
+  * Wytwórnia kart tłoczonych, sygnetek, plakatów reklamowych, ozdób choinkowych, ścianek kalendarzowych S. Neuman (1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29045/wydawnictwa-informacyjno-adresowe-przemyslu-polskiego|Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, V. Przemysł drzewny i papierniczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]])) (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/403646/display/PDF|Gazeta Handlowa : jedyny dziennik gospodarczy w Polsce. R. 5, 1930, nr 42]]))
   * Szwajcarsko-Polska Fabryka Wstążek Jedwabnych (1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29045/wydawnictwa-informacyjno-adresowe-przemyslu-polskiego|Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, VI. Przemysł włókienniczy i konfekcyjny, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
   * Fabryka masła roślinnego "Damara" (1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29050/edition/28142 |Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, IV. Przemysł spożywczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
+    * Wydział Organizacji i Sprzedaży lodów "PINGWIN" (1936) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/49412/edition/46002|Polonia, 1936, R. 13, nr 4350]]))
   * Wytwórnia win owocowych i gronowych "Delice" J. Malinowski (1930) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/29050/edition/28142 |Wydawnictwa informacyjno-adresowe przemysłu polskiego, IV. Przemysł spożywczy, wydawnictwo "Ligi Pracy", 1930r.]]))
   * Laboratorium syntezy organicznej May i Malinowski, producent olejków zapachowych, emulgatorów, barwników, odczynników (1949) (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/723169/edition/680981|Ogniwa Nr. 6, 1949]]))
   * "Alkacyt" (1948), ogłaszali chęć kupna furfurolu i alkoholu allilowego "w każdej ilości" (być może wcześniejsza nazwa "May i Malinowski") (([[https://sbc.org.pl/dlibra/publication/505038/edition/473503|Dziennik Zachodni, Nr. 251, 1948, s. 5]]))
   * Warszawska Pralnia Chemiczna, Neptun Sp. z o.o. (do 1948) (([[https://monitorpolski.gov.pl/M1948015000001.pdf|Monitor Polski, Nr 15, 1948]]))
+nie pasuje, przenieść gdzie indziej:
+  * biuro dzielnicowe komisarza spisowego (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/214152/display/PDF?pageNumber=2| Kurjer Warszawski : wydanie poranne. R. 111, 1931, no 338]]))
 ==== Franciszek Fuchs i Synowie ====
-**Warszawska Fabryka Biszkoptów Stanisław Fuchs** miała swoją siedzibę (biuro Zarządu) przy ul. Nowolipie 80 (([[https://monitorpolski.gov.pl/M1939049008501.pdf|Monitor Polski, Nr. 49, 1939]])). Spółka powstała w 1919 r., produkowała biszkopty, pierniki, wafle, galaretki i zatrudniała 90 osób(([[https://www.salon24.pl/u/karolek123/1035920,warszawska-fabryka-biszkoptow-stanislaw-fuchs-sa]]))(([[https://polona.pl/item-view/46ffe760-2a6c-4519-9967-c240e0280788?page=25|Księga pamiątkowa Domu Handlowo-Przemysłowego Franciszka Fuchs i Synowie Spółka Akcyjna w Warszawie, wydana w 100-letnią rocznicę założenia, 1929r.]])).
+**Warszawska Fabryka Biszkoptów Stanisław Fuchs** miała swoją siedzibę (biuro Zarządu) przy ul. Nowolipie 80 (([[https://monitorpolski.gov.pl/M1939049008501.pdf|Monitor Polski, Nr. 49, 1939]])). Spółka powstała w 1919 r., produkowała biszkopty, pierniki, wafle, galaretki i zatrudniała 90 osób(([[https://www.salon24.pl/u/karolek123/1035920,warszawska-fabryka-biszkoptow-stanislaw-fuchs-sa]]))(([[https://polona.pl/item-view/46ffe760-2a6c-4519-9967-c240e0280788?page=25|Księga pamiątkowa Domu Handlowo-Przemysłowego Franciszka Fuchs i Synowie Spółka Akcyjna w Warszawie, wydana w 100-letnią rocznicę założenia, 1929r.]])). Przy Nowolipie 80 mieściła się fabryka, w nieruchomości //specjalnie na ten cel nabytej// (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/221375/display/PDF?pageNumber=7| Kurjer Warszawski : wydanie poranne. [R. 99], 1919, nr 152]]))
 W 1936 r., Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy miało zadecydować o sprzedaniu tej nieruchomości ((Monitor Polski Nr. 38, 1936)), a później kolejny raz w 1939 ((Monitor Polski, Nr. 49, 1939)). W 1943 r., spółka zmieniłą nazwę na "Nieruchomość Nr 2448 w Warszawie, Nowolipie 80" S.A. (([[http://www.historiafabryk.pl/projekt/baza-spolek-akcyjnych/warszawska-fabryka-biszkoptoacute-w-quot-stanislaw-fuchsquot-s-a.html]], przypis: Rejestr handlowy B, t. II, RHB II 227)). W 1946 r, znów głosowano nad upoważnieniem Zarządu do sprzedaży nieruchomości ((Monitor Polski, Nr. 134, 1946)). W 2015 r. <sup>(sic)</sup> odbyło się walne zgromadzenie tej spółki (([[https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=491068384390599&id=271484319682341]])) ((Monitor Sądowy i Gospodarczy nr 146/2015 (4777) z 30 lipca 2015 r., Pozycja 11221)).
@@ Line 105: / Line 115: @@
 W 1912 r. zatwierdzono urządzenie fabryki wyrobów platerowanych (([[https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/36336/PDF/36336.pdf|Wiadomości Budowlane, Nr. 51, 1912]])) firmy
-A. B. Schiffers i Sp. ((Andrzej Bolesław Schiffers)) przy ul. Nowolipie 80. W grudniu 1913 ogłoszono wyprzedaż w gmachu fabryki (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/236571/display/Default|Kurier Warszawski, Nr. 335, 1913, s. 1]]))
+A. B. Schiffers i Sp. ((Andrzej Bolesław Schiffers)) przy ul. Nowolipie 80. W lipcu 1912 r. fabryka zatrudniała 65 robotników, którzy zastrajkowali (nie przedstawiwszy jednak żadnych żądań). (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/313840/display/PDF?pageNumber=3|Naród - Wiadomości Codzienne. R. 7, 1912, № 171]])) W grudniu 1913 ogłoszono wyprzedaż w gmachu fabryki (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/236571/display/Default|Kurier Warszawski, Nr. 335, 1913, s. 1]]))
 TODO: czy to wtedy wybudowano ten budynek? czy to tylko była adaptacja? to najwcześniejsza wzmianka fabryczna jaką znalazłem. ale już w 1922 tylko 50 pracowników robiło dla schiffersa, i znacznie większe zakłady miały siedziby na Nowolipie 80.
@@ Line 115: / Line 125: @@
   * W 1875 r., na posesji Nowolipie Nr. 2448, do sprzedania były nowe i lekkie [[https://www.muzeumgalowice.pl/galopedia/pojazdy-konne/faeton-phaeton|faetony]], odpowiednie na jednego lub parę koni, oraz bryczki i wozy. (([[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/722842/0210_NDIGCZAS035218_113573087.pdf|Kurjer Warszawski Nr. 224, 1875]]))
   * W 1884 r. Dyrekcja Towarzystwa Kredytowego miasta Warszawy wystawiła na sprzedaż nieruchomość Nr. 2448A, ze względu na niespłaconą pożyczkę (12000 rubli, zaległa rata 435 rubli). (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/136262/display/Default|Kurjer Poranny, Nr. 129, 1884]]))
+  * W 1890 r., przy Nowolipie 80 niejaki Erenberg sprzedawał szynkę, ale było brudno, zapach był nieprzyjemny, a naczynia były brudne. (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/429246/display/PDF?pageNumber=2|Warszawska gazeta policyjna, Nr. 50, 1890, s. 2]]))
+  * W 1900 r., przy ul. Nowolipie znajdował się skład węgla kamiennego (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/426541/display/Default|Warszawska Gazeta Policyjna, Nr. 209, 1900]], s. 2))
   * W 1918 r., przy ul. Nowolipie 80 znajdował się skład Wydziału Zaopatrywania Miasta, gdzie można było zrealizować paszport ziemniaczany. ((Kurier Polski, Nr. 67, 1918))
   * W 1930 r. Dyrekcja Towarzystwa Kredytowego miasta Warszawy //znów// wystawiła na sprzedaż nieruchomość 2448-A, ze względu na niespłaconą pożyczkę (103100 zł, zaległość 20267,41 zł) (([[https://monitorpolski.gov.pl/M1930259000000.pdf|Monitor Polski, Nr. 259, 1930]]))
+  * W 1931 r., uczennica szkoły przy ul. Nowolipie 80 podjęła próbę samobójczą. W jednym z listów miała napisać, że w szkole //zapuszczali// jej kokainę i morfinę. (([[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/600819/display/JPEG?pageNumber=8|Dzień Dobry : dziennik ilustrowany. R. 1, 1931, nr 115]]))
 ===== TODO: źródła do przejrzenia =====
   * Stare firmy
     * Spółki akcyjne w Polsce 1920/21 PAR S.A. 1922.
@@ Line 129: / Line 142: @@
     * https://www.muzeum.warszawa1939.pl/strona.php?kod=162 (martwy link)
   * CRISPA
+    * Zacząć odtąd, wcześniejsze przejrzane: https://crispa.uw.edu.pl/objects/full-text-search?searchValue=%22Nowolipie%2080%22&pageIndex=2&pageSize=50